สรุปหนังสือ The 5 Laws of Agency ของ Jonathan Jenkins ใน 4 ประเด็น: What & Why of Agency, The 5 Laws of Agency, Developing Agency, และ Recovering When You Drift

ผมรู้จักหนังสือ The 5 Laws of Agency ของ Jonathan Jenkins จากงาน What the Duck 2025 ซึ่งพี่ทอย DataRockie ได้กรอบแนวคิดกฎ 5 ข้อของ agency มาแชร์ให้ฟัง

หนังสือ The 5 Laws of Agency มีความยาวประมาณ 80 หน้า ซึ่งผมอ่านจบภายในไม่กี่วันหลังซื้อมา ทันสิ้นปี 2025 พอดี

ในบทความนี้ ผมจะมาสรุปหนังสือ The 5 Laws of Agency ใน 4 ประเด็น:

1. What and why of agency: agency คืออะไร และทำไมถึงสำคัญ
2. The 5 laws of agency: กฎ 5 ข้อของ agency
3. Developing agency: แนวทางการพัฒนา agency
4. Recovering when you drift: ทำยังไงถ้าเราหลุดจากการพัฒนา agency

ถ้าพร้อมแล้ว ไปเริ่มกันเลย

1. 🤔 What & Why of Agency
2. 🤞 The 5 Laws of Agency
3. 💪 Developing Agency
4. 😌 Recovering When You Drift
5. 🔥 Summary

🤔 What & Why of Agency

โลกทุกวันนี้พาเราออกห่างจากตัวเองมากขึ้นเรื่อย ๆ

ทุกเช้าที่เราตื่นมา เราหยิบมือถือขึ้นมาเช็ก notifications, อ่าน emails, ดู reels, …

เราตอบสนองต่อโลกภายนอกโดยไม่ได้หยุดคิดว่า ตัวเราเองต้องการอะไร

เรามักรู้สึกเหนื่อย รู้สึกเครียด รู้สึกหมดไฟ และมองว่านี่เป็นปกติของชีวิต

แต่จริง ๆ แล้ว เราแค่ใช้ชีวิตตาม default mode

และถ้าเราปรับ mode การใช้ชีวิต เราจะพบว่า ยังมีชีวิตอีกแบบที่รอเราอยู่

ชีวิตที่เรารู้สึกเติมเต็ม ชีวิตที่เป็นของเราเอง

สิ่งที่เราขาดไม่ใช่การจัดการชีวิตที่ดีขึ้น

แต่สิ่งที่เราต้องการ คือ agency

ความสามารถในการเป็นตัวของตัวเองในสภาพแวดล้อมที่พยายามดึงเราออกห่างจากตัวเราเอง

Agency is the ability to remain yourself in the conditions designed to pull you away from yourself.

🤞 The 5 Laws of Agency

Agency มีกฎอยู่ 5 ข้อ

ถ้าเราทำได้ เราจะเป็นตัวของตัวเองมากขึ้น:

.

Law 1. Control the Frame:

• Frame คือ lens ที่เราใช้มองโลก
• Frame คือ สิ่งที่เราใช้ตีความเหตุการณ์ ว่า ดี, ไม่ดี, หรือเป็นกลาง
• Frame คือ สิ่งที่ทำให้เราตีความว่า เพื่อนกำลังทอดทิ้งเรา แค่เพื่อนขอยกเลิกนัดกระทันหัน
• เรามักใช้ frame ที่เราไม่ได้เลือก
• Frame ที่ได้จากการเลี้ยงดู หรือความคาดหวังของคนอื่น
• ก้าวแรกของ agency คือ การหยุด, คิด, และเลือก frame ที่เราจะใช้ในแต่ละวัน
• เราไม่จำเป็นต้องเลือก lens ที่ทำให้เรามองโลกในแง่บวก
• เราแค่ต้องเลือกว่า เราอยากใช้ชีวิตผ่าน lens แบบไหน
• Lens อะไรที่จะทำให้เราใช้ชีวิตได้อย่างเต็มที่

.

Law 2. Energy Beats Time:

• Time management เป็นเรื่องโกหก
• เราไม่ได้ต้องจัดการเวลาให้ดีขึ้น เพราะเวลาเป็นสิ่งที่เราจัดการไม่ได้
• สิ่งที่เราต้องทำ คือ ใช้ energy อย่างมีประสิทธิภาพ
• บางกิจกรรมดูดพลังของเรา และบางกิจกรรมเพิ่มพลังให้เรา
• เราไม่ได้ต้องจัด calendar เพื่อทำกิจกรรมในแต่ละวันให้ได้มากที่สุด
• เราแค่ต้องจัดกิจกรรมให้เหมาะสมกับ energy ของเรา
• รักษาสมดุลระหว่างกิจกรรมที่ดูดพลังและกิจกรรมที่ให้พลังกับเรา และทำให้เรามี energy เหลือในทุก ๆ วัน

.

Law 3. Direction Beats Speed:

• Speed เป็นแค่เครื่องมือ
• Speed ที่ไม่มี direction มีแต่จะทำให้เราออกห่างจากตัวเองเร็วขึ้น
• เราไม่ได้ต้องทำทุกอย่างให้เร็ว
• เราแค่ต้องทำทุกอย่างอย่างมีเป้าหมาย มีทิศทาง
• เมื่อมีทิศทางแล้ว เราค่อยเลือกว่าเราจะไปเร็วขนาดไหน
• คนที่ไปช้าแต่มีทิศทาง ย่อมชนะคนที่ไปเร็วอย่างไร้ทิศทางเสมอ

.

Law 4. Externalise Cognition:

• สมองไม่ได้ออกแบบมาเพื่อจดจำ
• แต่เรามักใช้สมองเพื่อเก็บข้อมูลต่าง ๆ
• สิ่งที่ต้องทำ, งานที่ค้างคา, อีเวนท์ที่กำลังจะมาถึง, …
• นานไป เราอาจรู้ว่าสมองแล่นช้าลงกว่าปกติ
• สาเหตุไม่ใช่เพราะอายุที่มากขึ้น
• แต่เป็นเพราะสมองเสียสละพื้นที่ในการคิดและตัดสินใจ เพื่อเก็บข้อมูลแทน
• ถ้าเราอยากจะตัดสินใจได้อย่างเฉียบคม เราต้องปลดภาระการจดจำออกจากสมอง
• ถ่ายโอนข้อมูลที่ต้องจดจำออกจากสมอง เก็บไว้ในระบบต่าง ๆ อย่าง to-do list, calendar, … แทน
• และเก็บสมองไว้สำหรับการตัดสินใจต่าง ๆ ในชีวิต

.

Law 5. Asymmetry or Death:

• โลกมีความซับซ้อนมากขึ้นเรื่อย ๆ
• การทำงานแบบ symmetry ไม่ทำให้เราตามทันโลกอีกต่อไป
• Symmetry คือ การทำงานแบบ 1:1
• ถ้าอยากได้งานมากขึ้น ก็ต้องขยันมากขึ้น, ใส่ชั่วโมงการทำงานมากขึ้น, …
• เราไม่สามารถทำงานแบบ 1:1 และหวังว่า จะตามทันโลกที่มีความซับซ้อนมากขึ้นเรื่อย ๆ ได้
• เราจะต้องมองหา asymmetry
• สิ่งที่เมื่อทำแล้ว จะทำให้สิ่งอื่น ๆ ไม่มีความจำเป็นอีกต่อไป
• เช่น การตัดสินใจ 1 ครั้งที่ทำให้เราไม่ต้องตัดสินใจอีก 10 ครั้ง
• หรือ 1 งานที่ถ้าทำแล้ว จะทำให้เราไม่ต้องทำงานอีก 10 อย่าง
• หา asymmetry ให้เจอ

.

5 laws: frame, energy, direction, externalise cognition, asymmetry.

💪 Developing Agency

Agency ไม่ได้สร้างได้ในครั้งเดียว แต่ต้องพัฒนาและสั่งสมผ่านการฝึกฝน

เราสร้าง agency ได้ผ่าน 3 กิจกรรมที่เราทำทุกวันและสัปดาห์:

.

Activity 1. Morning Ritual:

• ทุกเช้า 5 นาที
• เพื่อตั้งตัวก่อนเริ่มวัน
• ถามตัวเอง 5 คำถาม
• คำถาม 1. Frame: เราจะใช้ frame อะไรในวันนี้?
• คำถาม 2. Energy: กิจกรรมอะไรที่จะเติมพลังให้เรา?
• คำถาม 3. Direction: เราจะเดินไปทางไหน? วันนี้เราจะทำอะไรที่มีความหมาย?
• คำถาม 4. Brain: เราถืออะไรอยู่ในสมอง ที่ควรอยู่นอกสมองบ้าง?
• คำถาม 5. Asymmetry: อะไรคือ 1 สิ่งที่เราทำได้ ที่จะทำให้สิ่งอื่น ๆ ไม่จำเป็นอีกต่อไป?

.

Activity 2. Evening Reset:

• ทุกเย็น 2 นาที
• เพื่อ reflect วันที่ผ่านมา
• ถามตัวเอง 3 คำถาม
• คำถาม 1. What drained you? กิจกรรมอะไรที่ดูดพลัง และเราสามารถลดหรือกำจัดออกไปได้บ้าง?
• คำถาม 2. What energised you? กิจกรรมอะไรที่ให้พลัง และเราสามารถเพิ่มหรือป้องกันไม่ให้ลดลงได้บ้าง?
• คำถาม 3. What you learned: เราเรียนรู้อะไรจาก frame, direction, asymmetry ที่เราใช้ในวันนี้?

.

Activity 3. Weekly Offload:

• ทุกสัปดาห์ 30 นาที
• เพื่อ clear สมองและปรับทิศทาง
• มี 3 สิ่งที่ต้องทำ
• ข้อ 1. Offload: เขียนทุกอย่างที่อยู่ในหัวออกมา ใส่ข้อมูลที่ต้องจำไว้ในเครื่องมือต่าง ๆ (to-do list, calendar) และเขียน 1 next action สำหรับสิ่งที่เราต้องตัดสินใจ
• ข้อ 2. Energy audit: ในสัปดาห์นี้ เรามีกิจกรรมที่ดูดพลังมากกว่าเพิ่มพลังหรือเปล่า?
• ข้อ 3. Direction adjustment: ปรับทิศทางและเป้าหมายชีวิตตามต้องการ

.

3 activities: Morning Ritual, Evening Reset, Weekly Offload.

😌 Recovering When You Drift

เราอาจจะรักษาวินัยไปไม่ได้ตลอด

ซึ่งเป็นเรื่องปกติของมนุษย์

เราอาจกลับไปใช้ชีวิตแบบเก่า และรู้สึกว่าชีวิตหมดไฟ

เมื่อเรารู้สึกแบบนี้ ให้เราพาตัวเองกลับมาสร้าง agency อีกครั้งใน 6 ขั้นตอน:

.

Step 1. Stop:

• หยุด
• พาตัวเองกลับมาอยู่กับปัจจุบัน
• ไม่ต้องคิด ไม่ต้องทำอะไร
• เพราะยิ่งเราทำอะไรด้วยความเร็ว เราก็จะยิ่งออกห่างจากตัวเองเร็วขึ้น

.

Step 2. Dump:

• เขียนทุกอย่างที่อยู่ในหัวออกมา
• เขียนโดยไม่ต้องตัดสิน
• เขียนทุกอย่างออกมา ไม่ว่าจะเล็กน้อยหรือสำคัญขนาดไหน

.

Step 3. Identify:

• มองหา pattern ในสิ่งที่เขียนออกมา
• เราอาจพบว่า เรากำลังใช้ frame ที่เราไม่ได้เลือก
• อาจพบว่า เราใช้เวลาไปกับกิจกรรมที่ดูดพลัง
• อาจพบว่า เราใช้ชีวิตด้วยความเร็วอย่างไร้ทิศทาง
• อาจพบว่า เราใช้สมองไปกับการจดจำ
• อาจพบว่า เราทำงานแบบ 1:1

.

Step 4. Pick a law:

• เลือกกฎของ agency ขึ้นมา 1 ข้อ ที่จะช่วยเราแก้ปัญหาได้
• ให้เราเลือกมา 1 ข้อ แม้ว่าเราจะมีปัญหาหลายอย่างที่ต้องการแก้
• เพราะเราสามารถแก้ได้ทีละอย่าง
• ให้เราฝึกกฎข้อนั้นให้ชำนาญ ก่อนจะไปกฎข้ออื่นต่อไป

.

Step 5. Morning Ritual:

• กลับมาทำ Morning Ritual ทุกเช้าอีกครั้ง
• Morning Ritual จะช่วยดึงเรากลับเข้ามาใน pattern การใช้ชีวิตแบบใหม่

.

Step 6. Witness:

• หาเพื่อนหรือคนใกล้ตัวที่เราไว้ใจ แล้วเล่าเรื่องที่เกิดขึ้นให้ฟัง

.

6 steps to recovery: stop, dump, identify, pick a law, Morning Ritual, witness.

🔥 Summary

โลกทุกวันนี้พยายามจะพาเราออกห่างจากตัวเรามากขึ้น ทำให้ชีวิตของเราเหมือนขาดอะไรไป

เพราะชีวิตของเราขาดตัวของเราเอง

Agency เป็นความสามารถในการเป็นตัวของตัวเองในขณะที่สภาพแวดล้อมพยายามดึงตัวเราออกไป

.

การมี agency หมายถึง:

1. Frame: เลือก frame ในการมองโลกเอง
2. Energy: เลือกการใช้พลังของเราเอง
3. Direction: กำหนดทิศทางของตัวเอง
4. Externalise cognition: ใช้สมองเพื่อตัดสินใจ ไม่ใช่จดจำ
5. Asymmetry: ทำ 1 สิ่งที่ทำให้สิ่งอื่นไม่มีความจำเป็นอีกต่อไป

.

เราสามารถฝึก agency ได้ทุกวัน ผ่าน 3 กิจกรรม:

1. Morning Ritual ที่ช่วยเราตั้งหลักในทุกเช้า
2. Evening Reset ที่ช่วยให้เราได้ reflect กับตัวเอง
3. Weekly Offload ที่ช่วย clear สมองและปรับเปลี่ยนทิศทางในทุกสัปดาห์

.

และเราสามารถพาตัวเองกลับมาสู่การใช้ชีวิตแบบ agency ได้ใน 6 ขั้นตอน:

1. Stop: หยุดทำ หยุดคิด
2. Dump: เขียนทุกอย่างในหัวออกมา
3. Identify: หา pattern ของสิ่งที่เกิดขึ้น
4. Pick a law: เลือกกฎ 1 ข้อที่เราจะใช้แก้ปัญหา
5. Morning Ritual: กลับมาทำ Morning Ritual
6. Witness: เล่าสิ่งที่เกิดขึ้นให้คนอื่นฟัง